Live CD – system operacyjny (zazwyczaj z dołączonym innym oprogramowaniem) zainstalowany na nośniku z własnym programem rozruchowym (CD-ROM-ie, płycie DVD, HD DVD, Blu-ray, czy pamięci USB - LiveUSB) w sposób umożliwiający uruchomienie w pamięci RAM bez potrzeby instalowania go na dysku twardym komputera.

Niektóre LiveCD posiadają narzędzia instalacyjne, które pozwalają na zainstalowanie ich na dysku twardym oraz innych pamięciach masowych jak np. pendrive.

Większość LiveCD posiada możliwość dostępu do wewnętrznych albo zewnętrznych dysków twardych, dyskietek i innych pamięci masowych.

Najczęściej spotyka się LiveCD z systemami operacyjnymi bazującymi na jądrze Linux (tzw. dystrybucje). LiveCD mogą także zawierać inne systemy takie jak Mac OS, Mac OS X, AROS, BeOS, FreeBSD oraz Microsoft Windows. Pierwszym systemem w postaci LiveCD był Mac OS w wersji 7.

Program SYSLINUX służy do załadowania LiveCD opartych na jądrze Linux, podobnie do dystrybucji uruchamianych z dyskietek.

Na komputerach PC startowy CD-ROM korzysta ze specyfikacji El Torito, zgodnie z którą na CD-ROM-ie znajduje się specjalny plik traktowany przez komputer jak obraz dyskietki startowej.

Wiele LiveCD bazujących na jądrze Linuksa używa skompresowanego obrazu systemu plików, często wraz z cloop skompresowanym urządzeniem blokowym loop, co generalnie podwaja efektywną pojemność. Dzięki czemu typowy Knoppix zawiera około 1200 pakietów oprogramowania.

We współczesnych systemach Windows, istnieje specjalna wersja nazywana Windows PE. Możliwe jest uruchomienie go z płyty CD lub DVD oraz z innych nośników. System ten pozwala na uruchamianie dowolnych programów z wyjątkiem powłoki Windows Explorer. System ten wykorzystywany jest między innymi przez zestaw programów instalujących system Microsoft Windows na dysku twardym, ale pozwala również na normalną interaktywną pracę użytkownika.

Warto wiedzieć, że pierwsze komputery PC nie posiadały dysków twardych, system DOS znajdował się na dyskietce. Dziś nazwalibyśmy to LiveFDD.

edytuj Mini-LiveCD

Mini-LiveCD, zwana także startową wizytówką, to LiveCD umieszczony na CDROM-ie o kształtach wizytówki. Mini-LiveCD może zawierać 50MB danych lub 100MB skompresowanych danych. Jedną z najpopularniejszych dystrybucji Mini-LiveCD i często uznawana za najbardziej użyteczną jest Damn Small Linux

edytuj Emulacja

Istnieje wiele emulatorów, które pozwalają na wypróbowanie LiveCD bez potrzeby wypalania go na CD-ROM-ie i uruchomiania na komputerze. Najszerzej architekturę i386 wirtualizuje program VMware, Parallels Desktop (MacOSX), Parallels Workstation (Windows) oraz bezpłatny (do użytku domowego) VirtualBox, który nie ustępuje możliwościom programom komercyjnym. Inne platformy emulują programy QEMU, PearPC i Bochs, który potrafi emulować architekturę x86 jak i PowerPC. Niektóre dystrybucje systemu Linux (np. Damn Small Linux) można także uruchamiać na bezpłatnym Microsoft VirtualPC.

edytuj Wybrane systemy LiveCD

AROS – inspirowany systemem komputerów Amiga
Aurox Live – wersja live popularnej polskiej dystrybucji desktopowej.
BackTrack – wersja dla hackerów, zawiera wiele narzędzi związanych z bezpieczeństwem
ByzantineOS
Cdlinux.pl – polska wersja systemu Linux uruchamiana bezpośrednio z płyty CD-ROM.
Damn Small Linux – wersja charakteryzująca się małym rozmiarem (mniej niż 50MB), doskonale sprawdza się na słabym sprzęcie.
Freesbie
Gnoppix – wersja Knoppix, w której domyślne środowisko graficzne (zamiast KDE) to GNOME
Insert – doskonałe narzędzie ratunkowe, możliwość umieszczenia na nośniku o pojemności równej, lub większej niż 50MB, możliwość instalacji na pamięci USB, posiada bogatą obsługę sprzętu, systemów plików, a także wiele narzędzi
Knoppix – najpopularniejsza wersja Linuksa uruchamiana z płyty CD
Knoppix-STD – wersja przeznaczona do sprawdzania zabezpieczeń w sieci, wyposażona w wiele narzędzi
LinOS
Linux+ Live
Linux-EduCD
NimbleX – 199MB Live CD
Olá! Dom – polska dystrybucja Linuksa oparta na Kubuntu
PapugLinux – 220MB Live CD
PCLinuxOS
PHLAK – system zorientowany w kierunku zabezpieczeń
RedBSD
Sabayon Linux
SLAX
SystemRescueCd – pozycja niezbędna w przypadku kłopotów z systemem operacyjnym. Ta oparta o system Gentoo wersja zawiera takie aplikacje jak: Gparted – program do edycji partycji, NTFS-3G – aplikacja do odczytu/zapisy sysetemu plików ntfs (popularnego w środowisku Windows, Testdisc – do sprawdzenia dysku i odzyskiwania partycji oraz narzędzia sieciowe takie jak np. Samba, ping, czy nslookup. Wersja na systemy x86 zajmuje 163MB na PowerPC 103MB, a na komputery SPARC 83,1MB
TeaM-TL – polska wersja przeznaczona dla piszących w TeXu i LaTeXu, zawiera prawie kompletną dystrybucję TeX Live oraz edytory i inne potrzebne narzędzia.
Ubuntu
Microsoft Windows PE

edytuj Zobacz też

Live USB

edytuj Linki zewnętrzne

Światowa lista dystrybucji LiveCD i LiveDVD (ang): FrozenTech's LiveCD List
Linux LiveCD